وَأَفْضَلُ الصَّلَوةِ وَأَتَمُّ التَّسْلِيمِ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ. يَا رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ كَمَا يَنْبَغِي لِجَلَالِ وَجْهِكَ وَلِعَظِيمِ سُلْطَانِكَ، سُبْحَانَكَ لَا نُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ، أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ.
و بهترین درودها و کاملترین سلامها بر سرور ما محمد و بر تمامی خاندان و یاران او باد. ای پروردگار ما! ستایش مخصوص توست، آنگونه که سزاوار جلالِ ذات تو و عظمتِ فرمانروایی توست؛ تو منزهی، ما نمیتوانیم ثنا و ستایش تو را به شمار آوریم، تو همان هستی که خود بر خود ستایش نمودهای.
اللّهُمَّ أَكْرِمْ جَمِيعَ الْأَسَاتِذَةِ وَالدُّعَاةِ وَالْمُشْرِفِينَ وَالطُّلَّابِ فِي مَدْرَسَه «عَيْنِ الْعُلُومِ» فِي بُلوشستَانَ -إِيرَانَ- بِكَرَمِكَ التَّامِّ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ.
بار خدایا! تمامی استادان، مبلغان، مسئولان طلاب مدرسهی «عینالعلوم» در بلوچستانِ ایران را با کرمِ کامل خود در دنیا و آخرت گرامی بدار.
وَأَتَشَرَّفُ بِالتَّكَلُّمِ حَوْلَ الْمُلْتَقَى الْعَرَبِيِّ فِي هذِهِ الْمَدْرَسَةِ وَهذِهِ الدُّرَّةِ الْعِلْمِيَّةِ بِإِذْنِ اللّهِ تَعَالَى. وَأَشْكُرُ فَضِيلَةَ الشَّيْخِ «عَبْدِ الْحَكِيمِ سَيِّد زَاده الْبَلُوشِيِّ» عَلَى كَرَمِهِ وَفَضْلِهِ، وَشُكْرًا لَكُمْ جَمِيعًا أَحْبَابَنَا طُلَّابَ الْعُلُومِ فِي مَدْرَسَةِ «عَيْنِ الْعُلُوم».
و به اذن خداوند متعال، مایه افتخار من است که دربارهی این «ملتقى العربي» در این مدرسه و این گوهر علمی سخن بگویم. از جناب شیخ «عبدالحکیم سیدزاده» بهخاطر کرم و فضل ایشان سپاسگزاری میکنم و از همهی شما عزیزان، طلاب علوم در مدرسهی «عینالعلوم» تشکر مینمایم.
رَسُولُ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَدِيثِ الَّذِي يَرْوِيهِ ابْنُ مَاجَه عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ».
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در حدیثی که ابن ماجه از انس بن مالک رضی الله عنه روایت کرده، فرمود: «جستوجوی دانش بر هر مسلمانی واجب است.»
وَالْعُلُومُ الشَّرْعِيَّةُ لَا تُؤْخَذُ إِلَّا بِاللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ؛ فَمَنْ لَمْ يُتْقِنِ الْعَرَبِيَّةَ إِتْقَانًا تَامًّا كَامِلًا بِنَحْوِهَا وَصَرْفِهَا وَبَلَاغَتِهَا وَمُحَادَثَاتِهَا ضَعُفَتْ عِنْدَهُ الْعُلُومُ الْعَرَبِيَّةُ، وَضَعُفَ عِنْدَهُ التَّلَقِّي لِهذِهِ الْعُلُومِ.
و علوم شرعی را جز از طریق زبان عربی نمیتوان فرا گرفت؛ پس هر کس زبان عربی را به طور کامل و تمام در نحو، صرف، بلاغت و مکالمات آن مسلط نباشد، علومِ عربی نزد او ضعیف خواهد بود و توانایی او در دریافت این علوم سست میگردد.
وَطَالِبُ الْعِلْمِ يَعْلَمُ أَنَّ فَضْلَ اللّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ وَكَرَمَهُ عَلَيْهِ أَنَّهُ رَفَعَ مِنْ شَأْنِهِ، حَتَّى أنَّ الْمَلَائِكَةَ -كَمَا وَرَدَ فِي الْحَدِيثِ الشَّرِيفِ- لَتَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْمِ رِضًا بِمَا يَصْنَعُ.
و طالب علم میداند که فضل و کرم خداوند عزوجل بر او، در این است که جایگاه او را بالا برده است، تا جایی که فرشتگان -همانگونه که در حدیث شریف آمده است- به رضایت از آنچه او انجام میدهد، بالهای خود را بر او میگسترند.
وَقَدْ رَوَى الْإِمَامُ التِّرْمِذِيُّ رَضِيَ اللّهُ عَنْهُ فِي سُنَنِهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «أَلَا إِنَّ الدُّنْيَا مَلْعُونَةٌ مَلْعُونٌ مَا فِيهَا إِلَّا ذِكْرَ اللّهِ وَمَا وَالَاهُ، وَعَالِمٌ أَوْ مُتَعَلِّمٌ».
و امام ترمذی رضی الله عنه در سنن خود از ابوهریره رضی الله عنه روایت کرده است که گفت: از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم که میفرمود: «آگاه باشید که دنیا ملعون است و آنچه در آن است نیز ملعون است، مگر ذکر خدا و آنچه با آن همراه است و همچنین عالِم یا دانشآموز.»
رَسُولُ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَمْ يَرْضَ رَسُولُ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، لِلْمُسْلِمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ إِمَّا عَالِمًا أَوْ طَالِبَ عِلْمٍ».
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم برای یک مسلمان، جز این را نپسندید که او یا عالم باشد و یا طالب علم.
أَحْبَابَنَا فِي مَدْرَسَةِ « عَيْنِ الْعُلُومِ»، هُنَاكَ بَعْضُ الْكَلِمَاتِ تُقَالُ عَنِ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ؛ وَصَفَ الْعُلَمَاءُ اللُّغَةَ الْعَرَبِيَّةَ بَيْنَ اللُّغَاتِ بِأَنَّهَا «عَرُوسُ اللُّغَاتِ» الَّتِي تَجَمَلَتْ بِحَرْفِ الضَّادِ، وَقَدْ وَسِعَتْ كَلَامَ اللّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي الْقُرْآنِ الْكَرِيمِ لَفْظًا وَغَايَةً.
ای دوستان عزیز در مدرسهی «عینالعلوم»! سخنان متعددی دربارهی زبان عربی گفته شده است؛ دانشمندان، زبان عربی را در میان تمام زبانها، «عروس زبانها» توصیف کردهاند که با حرف «ضاد» آراسته شده است؛ زبانی که کلام خداوند عزوجل را در قرآن کریم، هم از نظر لفظ و هم از نظر غایت و معنا، در خود جای داده است.
يَقُولُ الشَّاعِرُ:
إِنَّ الَّذِي مَلَأَ اللُّغَاتَ مَحَاسِنًا … جَعَلَ الْجَمَالَ وَسِرَّهُ فِي الضَّادِ
شاعر میگوید:
«آن که زیباییها را در همه زبانها جاری ساخت، زیبایی و رازِ آن را در ضاد [زبان عربی] قرار داد.»
وَلِسَانُ الْعَرَبِ هُوَ مِنْ أَوْسَعِ اللُّغَاتِ مَذْهَبًا وَأَكْثَرُهَا أَلْفَاظًا، كَمَا قَالَ الْإِمَامُ الشَّافِعِيُّ رَحِمَهُ اللّهُ تَعَالَى. وَقَدْ كَانَ عُلَمَاءُ الْغَرْبِ وَالشَّرْقِ يَعْلَمُونَ فَضْلَ الْعَرَبِيَّةِ لِسَعَتِهَا وَضَبْطِهَا وَدِقَّةِ أَحْكَامِهَا وَقَوَاعِدِهَا. وَقَدْ قَالَ الْمُسْتَشْرِقُ الْفَرَنْسِيُّ «رِينَادُ»: «اللُّغَةُ الْعَرَبِيَّةُ تَصِلُ إِلَى حَدِّ الْكَمَالِ لِمَا فِيهَا مِنْ فَضَائِلَ وَمَعَانِي».
و زبان عرب، از نظر ساختار و واژگان، از گستردهترین و پربارترین زبانهاست، همانگونه که امام شافعی رحمه الله تعالی فرموده است. دانشمندان شرق و غرب بر برتری زبان عربی به دلیل وسعت، انضباط و دقت در احکام و قواعد آن واقف بودهاند. چنانکه «ریناد»، مستشرق فرانسوی، گفته است: «زبان عربی به دلیل فضائل و معانی موجود در آن، به مرتبهی کمال میرسد.»
إِخْوَانَنَا الْكِرَامَ، الْيَوْمَ وَرَدَ فِي أَثَرٍ عَنْ سَيِّدِنَا عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ: «تَعَلَّمُوا الْعَرَبِيَّةَ، فَإِنَّهَا تُثَبِّتُ الْعَقْلَ، وَتَزِيدُ فِي الْمُرُوءَةِ».
برادران گرامی، امروزه در روایتی از سرور ما عمر بن خطاب رضی الله عنه نقل شده است که ایشان فرمود: «عربی بیاموزید، چرا که آن [زبان] عقل را استوار میسازد و بر مروّت (نجابت و شرافت) میافزاید.»
ملاحضات هامة
أَوَّلًا: إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ، فَانْتَبِهْ إِلَى هذِهِ الْمُلَاحَظَاتِ الَّتِي سَأَرْوِيهَا لَكَ وَأُحَدِّدُهَا لَكَ:
نخست: اگر میخواهی عربی بیاموزی، به این نکات که برایت بازگو و مشخص میکنم، توجه کن:
١. أَوْلُ مُلَاحَظَةٍ وَأَهَمُّهَا: أَنْ تَسْتَحْضِرَ النِّيَّةَ؛ وَقَدْ قَالَ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ»، أَنْ يَكُونَ تَعَلُّمُكَ الْعَرَبِيَّةَ وَنِيَّتُكَ فِيهَا رِضَا اللّهِ عَزَّ وَجَلَّ، فَتَكْسِبَ فِي ذلِكَ الْأَجْرَ وَالثَّوَابَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ.
۱. نخستین و مهمترین نکته: حضور نیت است؛ چنانکه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «همانا اعمال به نیتها بستگی دارند»؛ [به این معنا که] یادگیری عربی تو و نیتی که در آن داری، باید برای رضای خداوند عزوجل باشد، تا از این طریق در دنیا و آخرت پاداش و ثواب کسب کنی.
۲. ثُمَّ الْمُلَاحَظَةُ الثَّانِيَةُ: أَنْ تُتْقِنَ الْفُصْحَى، وَإِيَّاكَ أَنْ تَلْتَفِتَ إِلَى اللَّهَجَاتِ الْعَامِّيَّةِ وَتُحَاوِلَ أَنْ تَتَعَلَّمَهَا؛ إِنْ كُنْتَ تَعَلَّمْتَ الْفُصْحَى فَهِمَكَ كُلُّ الْعَرَبِ وَسَمِعَكَ كُلُّ الْعَرَبِ وَكُلُّ الْمُسْلِمِينَ، أَمَّا إِنْ كُنْتَ تَعَلَّمْتَ اللَّهَجَاتِ الْعَامِّيَّةَ الْمَحَلِّيَّةَ الضَّعِيفَةَ، فَلَرُبَّمَا يَسْمَعُكَ وَيَفْهَمُكَ أَهْلُ قُطْرٍ وَبَلَدٍ وَلَا يَهْتَمُّ بِكَ بَاقِي الْأَقْطَارِ الْأُخْرَى.
۲. نکته دوم: این است که بر زبان فصیح مسلط شوی؛ و زنهار که به گویشهای عامیانه (لهجههای محلی) توجه کنی و سعی در یادگیری آنها داشته باشی؛ چرا که اگر زبان فصیح را بیاموزی، همه عربها و تمامی مسلمانان تو را میشنوند و میفهمند، اما اگر گویشهای عامیانه و محلیِ ضعیف را بیاموزی، شاید تنها مردم یک منطقه یا کشور تو را بشنوند و بفهمند، ولی سایر مناطق و کشورها به تو توجهی نخواهند داشت.
٣. ثُمَّ ابْدَأْ بِتَعَلُّمِ الْحُرُوفِ حَرْفًا حَرْفًا، وَأَعْطِ الْحُرُوفَ مَخَارِجَهَا الصَّحِيحَةَ، وَهذَا يُسَاعِدُكَ فِي عِلْمِ التَّجْوِيدِ وَتِلَاوَةِ الْقُرْآنِ.
۳. سپس یادگیری حروف را حرف به حرف آغاز کن و به هر حرف، مخرج صحیحش را بده؛ این کار به تو در یادگیری علم تجوید و تلاوت قرآن کمک خواهد کرد.
٤. الْمُلَاحَظَةُ الْأُخْرَى: أَنْ تَسْتَمِعَ بِاسْتِمْرَارٍ؛ فَاللُّغَةُ لَيْسَتْ بِاللِّسَانِ وَإِنَّمَا هِيَ بِالْأُذُنِ، فَالْأُذُنُ هِيَ الَّتِي تُعْطِي اللُّغَةَ؛ إِنْ كُنْتَ اسْتَمَعْتَ إِلَى الْمَقَاطِعِ وَالْمَشَاهِدِ وَالْأَفْلَامِ وَالْبَرَامِجِ الَّتِي تَنْطِقُ بِالْعَرَبِيَّةِ الْفَصِيحَةِ وَأَكْثَرْتَ مِنْهَا، وَجَدْتَ نَفْسَكَ تَتَكَلَّمُ الْعَرَبِيَّةَ بِالسَّلِيقَةِ. هُنَاكَ بَرَامِجُ صَوْتِيَّةٌ وَقِصَصٌ وَحِكَايَاتٌ وَأَفْلَامٌ وَغَيْرُ ذلِكَ، كُلُّهَا نَاطِقَةٌ بِاللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ الْفَصِيحَةِ، تَسْتَطِيعُ أَنْ تَسْتَمِعَ إِلَيْهَا.
۴. نکته دیگر: این است که به طور مداوم گوش سپاری کنی؛ چرا که یادگیری لغت تنها با زبان نیست، بلکه با گوش است؛ در واقع گوش است که به انسان زبان میبخشد. اگر به مقاطع، صحنهها، فیلمها و برنامههایی که به زبان عربی فصیح سخن میگویند گوش سپاری کنی ، خواهی دید که عربی را به صورت فطری و سلیقه صحبت خواهی کرد. برنامههای صوتی، داستانها، حکایتها، فیلمها و غیره که همگی به زبان عربی فصیح هستند، وجود دارند که میتوانی به آنها گوش فرا دهی.
٥. أَمَّا بِالنِّسْبَةِ لِلنَّحْوِ وَالْقَوَاعِدِ، فتَّدَرَج بها وَ تَعَلَّم نحوَ العَرَبیّةَ و صَرفَها و بلاغَتَها بالتَدریج، وَاجْعَلْ لِلْعَرَبِيَّةِ مُمَارَسَةً يَوْمِيَّةً لَكَ عَنْ طَرِيقِ اتِّخَاذِ الصَّدِيقِ مِنَ الْعَرَبِ أَوْ غَيْرِ الْعَرَبِ مِمَّنْ يُتْقِنُ الْعَرَبِيَّةَ؛ تَحَدَّثْ مَعَهُمْ عَبْرَ الْإِنْتَرْنِتِ، عَبْرَ وَسَائِلِ التَّوَاصُلِ الِاجْتِمَاعِيِّ، وَعَبْرَ بَرَامِجَ خَاصَّةٍ لِتَبَادُلِ اللُّغَاتِ وَالتَّكَلُّمِ وَالتَّخَاطُبِ. تَحَدَّثْ مَعَ صَدِيقٍ أَوْ أَصْدِقَاءَ مِنَ الْعَرَبِ بِالْفُصْحَى كُلَّ يَوْمٍ، لَا تَقْطَعْ يَوْمًا مِنْ قَلِيلٍ مِنْ سُؤَالٍ، مِنْ جَوَابٍ، مِنْ إِشَارَةٍ، مِنْ لَطِيفَةٍ، مِنْ قِرَاءَةٍ، مِنْ اسْتِمَاعٍ، مِنْ مُشَاهَدَةٍ. كُلُّ ذلِكَ مَعَ صَدِيقٍ تَتَكَلَّمُ مَعَهُ.
۵. اما در مورد نحو و قواعد، باید گامبهگام پیش بروی و نحو، صرف و بلاغت عربی را به صورت تدریجی بیاموزی. و از طریق یافتن دوستی از میان عربها یا غیرعربها که بر عربی مسلط هستند، تمرین روزانه عربی را برای خود قرار بده؛ با آنها از طریق اینترنت، شبکههای اجتماعی و برنامههای مخصوص تبادل زبان و گفتگو، صحبت کن. هر روز با یک دوست یا دوستانی از عربها به زبان فصیح سخن بگو؛ حتی یک روز را هم بدون پرسش و پاسخ، یا اشاره، یا نکتهای لطیف، یا خواندن، یا گوش دادن و یا تماش کردن [و گفتگو با آنها] سپری نکن. تمام اینها را با دوستی انجام بده که با او سخن میگویی.
۶. أَيْضًا أَنْصَحُكَ بِقِرَاءَةِ كُتُبِ الْأَدَبِ الْعَرَبِيِّ؛ حَاوِلْ أَنْ تَقْرَأَ بَعْضَ الْكُتُبِ، هُنَاكَ كُتُبُ قِصَصِ الْقُرْآنِ وَقِصَصِ الصَّالِحِينَ وَالْقَرَاءَةِ الرَّاشِدَةِ، وَهُنَاكَ كُتُبٌ أَعْلَى لِلرَّافِعِيِّ وَغَيْرِهِ؛ إِذَا أَنْتَ أَكْثَرْتَ مِنْ قِرَاءَةِ كُتُبِ الْأَدَبِ بِاللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ زَادَتْ مَلَكَتُكَ الْعَرَبِيَّةُ وَزَادَتْ سَلِيقَتُكَ الْعَرَبِيَّةُ وَقَوِيَ لَفْظُكَ وَأَصْبَحَ عِنْدَكَ غِنًى وَخَزِينَةٌ وَكَنْزٌ مِنَ الْأَلْفَاظِ الْعَرَبِيَّةِ الَّتِي تَسْتَطِيعُ أَنْ تَسْتَخْدِمَهَا فِي كُلِّ وَقْتٍ وَفِي كُلِّ حِينٍ.
۶. همچنین تو را به خواندن کتابهای ادب عرب توصیه میکنم؛ سعی کن برخی از این کتابها را بخوانی؛ کتابهایی چون قصص القرآن (داستانهای قرآن)، قصص الصالحین (داستانهای صالحان) و قراءة الراشدة وجود دارند، و همچنین کتابهای سطح بالاتر همچون آثار «رافعی» و دیگران؛ اگر در خواندن کتابهای ادبی به زبان عربی زیادهروی کنی، توانایی (ملکه) عربی تو و سلیقه (فطرت زبانی) تو افزون میگردد، بیانت قوی میشود و گنجینه و خزانه عظیمی از واژگان عربی در اختیار خواهی داشت که میتوانی در هر زمان و هر لحظه از آنها بهره بگیری.
أَنْصَحُ الْأَسَاتِذَةَ أَيْضًا أَنْ يُكْثِرُوا مِنَ التَّكْرَارِ مع طُلَّابِهِمْ، عَنْ طَرِيقِ تَقْسِيمِ الطُّلَّابِ إِلَى مَجْمُوعَاتٍ، وَاسْتِخْدَامِ التَّعَلُّمِ التَّعَاوُنِيِّ، وَالتَّعَلُّمِ مَا يُسَمَّى بِالدِّرَامِيِّ أَوِ التَّمْثِيلی؛ فَهُنَاكَ مَثَلًا اسْتِخْدَامُ بَعْضِ الْبَرَامِجِ مِنَ التَّمْثِيلِ، وَتَشْغِيلِ ذلِكَ، وَاسْتِخْدَامِ الْأَلْعَابِ، الْأَلْعَابِ وَالْمُسَابَقَاتِ اللُّغَوِيَّةِ.
همچنین به اساتید توصیه میکنم که از طریق تقسیم دانشآموزان به گروهها و بهکارگیری «یادگیری مشارکتی» و آنچه «یادگیری نمایشی» (دراماتیک) نامیده میشود، تکرار و تمرین را با دانشجویان خود افزایش دهند؛ برای مثال، استفاده از برخی برنامههای نمایش (نقشآفرینی)، اجرای آنها، و بهکارگیری بازیها و مسابقات زبانی.
وَمِنْ أَهَمِّ -كَمَا قُلْتُ- أَهَمِّ الْأَشْيَاءِ الَّتِي يَنْبَغِي لِلْأَسَاتِذَةِ وَالطُّلَّابِ اهْتِمَامُهَا هِيَ الْمُحَادَثَةُ الْمُشْتَرَكَةُ، التَّشَارُكِيَّةُ بَيْنَ الطَّالِبِ وَأَخِيهِ الطَّالِبِ، فَيَقُومُ الطُّلَّابُ بِالسُّؤَالِ وَالْجَوَابِ مَعَ بَعْضِهِمْ الْبَعْضِ بِالشَّرَاكَةِ، وَهذَا مَا يُسَمَّى بِالتَّعَلُّمِ بِالْأَقْرَانِ؛ فَكُلُّ قَرِينٍ بِالْقَرِينِ يَقْتَدِي، فَأَنْتَ إِذَا سَمِعْتَ الْقَرِينَ -حَتَّى لَوْ أَخْطَأَ- عَلِمْتَ الْخَطَأَ، وَإِنْ أَصَابَ أَمِنْتَ صَوَابَهُ.
و از مهمترین – همانگونه که گفتم – مهمترین اموری که اساتید و دانشجویان باید به آن توجه کنند، «گفتگوی مشترک و مشارکتی» میان دانشآموز و همکلاسیاش است؛ به این صورت که دانشآموزان با یکدیگر به صورت مشارکتی پرسش و پاسخ کنند؛ و این همان چیزی است که «یادگیری همتایان» (Peer Learning) نامیده میشود. چرا که هر همدمی از همدم خود الگو میگیرد؛ پس اگر به سخن همکلاسی خود گوش سپاری – حتی اگر اشتباه کند – متوجه اشتباه او میشوی، و اگر درست بگوید، از درستیِ کلام او اطمینان مییابی.
أَخِيرًا، أَشْكُرُ جَمِيعَ الْأَسَاتِذَةِ وَالطُّلَّابِ وَالْإِخْوَانِ فِي مَدْرَسَةِ « عَيْنِ الْعُلُومِ» فِي بُلوشسْتَانَ، بَارَكَ اللّهُ بِكُمْ وَسَدَّدَ خُطَاكُمْ وَأَكْرَمَكُمْ. وَأَعْتَذِرُ عَنْ رَدَاءَةِ الْكَامِيرَا وَالتَّصْوِيرِ، الْأَدَوَاتُ وَالْأَجْهِزَةُ عِنْدِي ضَعِيفَةٌ. جَزَاكُمُ اللّهُ خَيْرًا، وَإِنْ شَاءَ اللّهُ تَعَالَى نَلْتَقِي فِي أَحْسَنِ حَالٍ. وَأَرْجُو مِنْكُمْ الدُّعَاءَ لِبَلَدِ دِمَشْقَ وَلِسُورِيَا وَبِلَادِ الشَّامِ وَسَائِرِ بِلَادِ الْإِسْلَامِ وَالْمُسْلِمِينَ.
در پایان، از تمامی اساتید، طلاب و برادران در مدرسهی «عینالعلوم» در بلوچستان سپاسگزاری میکنم؛ خداوند شما را برکت دهد، گامهایتان را استوار سازد و گرامی بدارد. همچنین بابت کیفیت پایین دوربین و تصویربرداری پوزش میطلبم، چرا که تجهیزات و دستگاههای من ضعیف هستند. خداوند به شما پاداش خیر دهد و انشاءالله تعالی در بهترین حال با هم دیدار خواهیم کرد. از شما درخواست میکنم برای شهر دمشق، سوریه، بلاد شام و تمامی سرزمینهای اسلام و مسلمانان دعا کنید.
وَالسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّهِ وَبَرَكَاتُهُ.